Thư Gởi Cho Dân Hê-bơ-rơ

Bài viết theo truyền thống được gọi là thư gởi cho dân Hê-bơ-rơ lấy tên gọi đó từ thực tế là nó không nghi ngờ gì được hướng đến các tín hữu có nền tảng Do-thái. Tuy nhiên, địa điểm chính xác của những tín hữu Do-thái cụ thể đó không được chỉ ra ở bất cứ đâu. Mặc dù nhiều người đã quy bài viết này cho Phao-lô, có lý do để tin rằng nó có thể được viết giữa năm 65 và 70 sau Công Nguyên, sau cái chết của Phao-lô nhưng trước khi Đền thờ bị phá hủy, khi Giê-ru-sa-lem bị tàn phá. Một dấu hiệu cho thấy bài viết có thể đã xảy ra sau cái chết của Phao-lô là tham chiếu của nó đến việc thả Ti-mô-thê. Không trong ghi chép lịch sử cũng không trong bất kỳ thư nào của Phao-lô có bất kỳ dấu hiệu nào rằng Ti-mô-thê đã từng bị tù đày. Hoàn toàn có khả năng rằng, nếu Ti-mô-thê đã đi đến Rô-ma để ở với Phao-lô, như Phao-lô đã thúc giục ông làm, chính Ti-mô-thê có thể đã bị tù đày vào thời điểm đó hoặc ngay sau đó.

Với quyền tác giả của Phao-lô còn nghi ngờ, không rõ tác giả có thể là ai. Một số người tin ông là Lu-ca, trong khi những người khác tin tác giả có thể là đồng nghiệp của Phao-lô là Ba-na-ba, hoặc có lẽ là A-bô-lô. Dù là ai, bức thư cho thấy rằng tác giả quen biết cá nhân với những người mà ông đang viết và quen thuộc với cuộc bắt bớ mà họ đang chịu đựng.

Rõ ràng có sự đau khổ đó trong tâm trí, và với nhận thức rằng nhiều tín hữu Do-thái đang bị thúc giục quay trở lại Do-thái giáo, tác giả đưa ra một sự bào chữa to lớn cho đức tin Cơ Đốc, rút ra có lực từ bối cảnh Do-thái trong việc thúc giục đức tin tiếp tục trong Đức Chúa Giê-xu là Đấng Christ. Di chuyển một cách hợp lý và có hệ thống từ lập luận này sang lập luận khác, tác giả cho thấy sự cao cả của Đấng Christ hơn tất cả những gì được coi là quan trọng đối với tôn giáo Do-thái—các tiên tri, các thiên sứ, Môi-se, Giô-suê, chức thầy tế lễ Lê-vi, giao ước, và các của lễ. Ở giữa thư, tác giả đưa ra một lập luận sâu sắc đặc biệt dựa trên nhân vật của một thầy tế lễ thượng phẩm tên là Mên-chi-xê-đéc, người mà Áp-ra-ham đã dâng một của lễ. Dự đoán rằng một số độc giả của ông có thể bỏ lỡ điểm mấu chốt của lập luận của ông về sự cao cả của Đấng Christ, tác giả tạm dừng như trong ngoặc đơn để nói với các độc giả của ông rằng họ cần trưởng thành hơn trong sự hiểu biết thuộc linh của họ. Cuối cùng, tác giả liệt kê một nhóm những người trung tín của Đức Chúa Trời như những tấm gương về sự kiên định và sức chịu đựng. Ông khuyên nhủ các độc giả của mình noi theo những đời sống trung tín của những người nam và người nữ này.

Khi bài viết bắt đầu, uy nghi của Đấng Christ được tuyên bố với vẻ đẹp và quyền năng.

(Hê-bơ-rơ) 1 ¹ Đời xưa, Đức Chúa Trời đã dùng các đấng tiên-tri phán-dạy tổ-phụ chúng ta nhiều lần nhiều cách, ² rồi đến những ngày sau-rốt nầy, Ngài phán-dạy chúng ta bởi Con Ngài, là Con mà Ngài đã lập lên kế-tự muôn vật, lại bởi Con mà Ngài đã dựng nên thế-gian; ³ Con là sự chói-sáng của sự vinh-hiển Đức Chúa Trời và hình-bóng của bổn-thể Ngài, lấy lời có quyền-phép Ngài nâng-đỡ muôn vật; sau khi Con làm xong sự sạch tội, bèn ngồi bên hữu Đấng tôn-nghiêm ở trong nơi rất cao, ⁴ vậy được hưởng danh cao hơn danh thiên-sứ bao nhiêu, thì trở nên cao-trọng hơn thiên-sứ bấy nhiêu.

⁵ Vả, Đức Chúa Trời há có bao giờ phán cùng thiên-sứ nào rằng:

Lại há có khi nào phán:

⁶ Còn khi Ngài đưa Con đầu lòng mình vào thế-gian, thì phán rằng: Mọi thiên-sứ của Đức Chúa Trời phải thờ-lạy Con. ⁷ Nói về thiên-sứ thì Ngài phán rằng:

⁸ Nhưng nói về Con thì lại phán rằng:

¹⁰ Lại có phán:

¹³ Đức Chúa Trời há có bao giờ phán cùng thiên-sứ nào rằng:

¹⁴ Các thiên-sứ há chẳng phải đều là thần hầu việc Đức Chúa Trời, đã được sai xuống để giúp việc những người sẽ hưởng cơ-nghiệp cứu-rỗi hay sao?

2 ¹ Vậy nên, chúng ta phải càng giữ vững lấy đều mình đã nghe, e kẻo bị trôi lạc chăng. ² Vì nếu lời thiên-sứ rao-truyền đã vững-chắc và sự trái phép nghịch mạng đã được báo-ứng xứng-đáng rồi, ³ mà nếu ta còn trễ-nải sự cứu-rỗi lớn dường ấy, thì làm sao tránh cho khỏi được?— là sự cứu-rỗi Chúa truyền ra trước hết, rồi có những kẻ nghe chứng-nghiệm nó cho chúng ta, ⁴ Đức Chúa Trời cũng dùng những dấu kỳ sự lạ và đủ thứ phép mầu, lại dùng sự ban-cho của Đức Thánh-Linh mà Ngài đã theo ý-muốn mình phát ra, để làm chứng với các kẻ đó.

⁵ Vả, thế-gian hầu đến mà chúng ta nói đó, Đức Chúa Trời chẳng từng khiến nó phục dưới quyền các thiên-sứ. ⁶ Nhưng có kẻ đã làm chứng rằng:

Đức Chúa Trời đã khiến mọi vật phục Đức Chúa Jêsus như vậy; thì chẳng để cho một vật nào chẳng phục Ngài; song hiện nay chúng ta chưa thấy mọi vật phục Ngài. ⁹ Nhưng Đức Chúa Jêsus nầy, mà đã ở dưới các thiên-sứ một chút, chúng ta thấy Ngài, vì sự chết Ngài đã chịu được đội mão triều vinh-hiển tôn-trọng. Ấy vậy, bởi ân-điển của Đức Chúa Trời, Đức Chúa Jêsus đã vì mọi người nếm sự chết.

¹⁰ Thật, Đấng mà muôn vật hướng về Ngài và bởi Ngài, vì muốn đem nhiều con đến sự vinh-hiển, thì đã khiến Đấng làm cội-rễ sự cứu-rỗi của những con ấy, nhờ sự đau-đớn mà nên trọn-lành, là phải lắm. ¹¹ Vì Đấng làm nên thánh và kẻ được nên thánh, đều bởi một Cha mà ra. Cho nên Ngài không thẹn mà gọi những kẻ đó là anh em, ¹² khi Ngài có phán:

¹³ Ngài lại phán: Ta sẽ phó-thác ta cho Chúa. Lại phán: Ta đây, ta với các con-cái mà Đức Chúa Trời đã ban cho ta.

¹⁴ Vậy thì, vì con-cái có phần về huyết và thịt, nên chính Đức Chúa Jêsus cũng có phần vào đó, hầu cho Ngài bởi sự chết mình mà phá-diệt kẻ cầm quyền sự chết, là ma-quỉ, ¹⁵ lại cho giải-thoát mọi người vì sợ sự chết, bị cầm trong vòng tôi-mọi trọn đời. ¹⁶ Vì quả thật không phải Ngài đến vùa-giúp các thiên-sứ, bèn là vùa-giúp dòng-dõi của Áp-ra-ham. ¹⁷ Nhơn đó, Ngài phải chịu làm giống như anh em mình trong mọi sự, hầu cho đối với Đức Chúa Trời, trở nên thầy tế-lễ thượng-phẩm, hay thương-xót và trung-tín, đặng đền tội cho chúng dân. ¹⁸ Vả, vì chính mình Ngài chịu khổ trong khi bị cám-dỗ, nên có thể cứu những kẻ bị cám-dỗ vậy.

3 ¹ Bởi cớ đó, hỡi anh em thánh, là kẻ dự phần ơn trên trời gọi, hãy suy kỹ đến sứ-giả và thầy tế-lễ thượng-phẩm mà chúng ta tin theo, tức là Đức Chúa Jêsus, ² Ngài đã trung-tín với Đấng đã lập Ngài, cũng như Môi-se trung-tín với cả nhà Chúa vậy. ³ Vì Ngài đã được xưng là đáng vinh-hiển cao-trọng hơn Môi-se, chẳng khác nào thợ cất nhà được tôn-trọng hơn chính cái nhà. ⁴ Vả, chẳng có một cái nhà nào không phải bởi có người dựng nên; mà Đấng đã dựng nên muôn vật, ấy là Đức Chúa Trời. ⁵ Còn về Môi-se, người đã trung-tín trong cả nhà Chúa, như một kẻ tôi-tớ, gọi đến làm chứng về đều ngày sau sẽ được rao-giảng. ⁶ Nhưng Đấng Christ thì trung-tín như con trai quản-trị nhà Chúa; mà nhà Chúa tức là chúng ta, miễn là chúng ta giữ vững-vàng cho đến cuối-cùng lòng tin chắc và trông-cậy, là sự chúng ta lấy làm vinh-hiển.

⁷ Cho nên, như Đức Thánh-Linh phán rằng:

¹² Hỡi anh em, hãy giữ lấy, kẻo ai trong anh em có lòng dữ và chẳng tin mà trái-bỏ Đức Chúa Trời hằng sống chăng. ¹³ Nhưng hằng ngày anh em hãy khuyên-bảo lẫn nhau, đang khi còn gọi là « Ngày nay, » hầu cho trong anh em không ai bị tội-lỗi dỗ-dành mà cứng lòng. ¹⁴ Vì chúng ta đã được dự phần với Đấng Christ, miễn là giữ lòng tin ban đầu của chúng ta cho vững-bền đến cuối-cùng, ¹⁵ trong khi còn nói rằng:

¹⁶ Vả, ai là kẻ nghe tiếng Ngài rồi nổi loạn, há chẳng phải những người nhờ Môi-se dẫn ra khỏi xứ Ê-díp-tô sao? ¹⁷ Đức Chúa Trời đã giận ai trong bốn mươi năm? Há chẳng phải giận những kẻ phạm tội, mà thây họ đã ngã trong đồng vắng sao? ¹⁸ Ngài lại thề với ai rằng không được vào sự yên-nghỉ của Ngài? Há chẳng phải với những người không vâng lời sao? ¹⁹ Vả, chúng ta thấy những người ấy không thể vào đó được vì cớ không tin.

4 ¹ Vậy, đang khi còn có lời hứa cho vào sự yên-nghỉ Chúa, hãy lo-sợ, kẻo trong chúng ta có ai bị trừ ra chăng. ² Vì tin lành nầy đã rao-truyền cho chúng ta cũng như cho họ; những lời họ đã nghe không ích chi hết, vì trong khi nghe, chẳng lấy đức-tin nhận lời đó thuộc về mình. ³ Về phần chúng ta là kẻ đã tin, thì vào sự yên-nghỉ, như Đức Chúa Trời đã phán rằng:

Dầu vậy, công-việc của Ngài đã xong rồi từ buổi sáng-thế. ⁴ Vì luận về ngày thứ bảy, có chép rằng:

⁵ Lại một chỗ khác có chép rằng:

⁶ Như vậy, vì đã dành cho mấy người phải vào đó, và vì những kẻ nghe tin lành ấy trước nhứt đã không vào đó bởi chẳng tin, ⁷ nên về sau lâu lắm, trong một thơ của Đa-vít, Chúa lại định một ngày nữa gọi là « Ngày nay, » như trên kia đã dẫn rằng:

⁸ Vả, nếu Giô-suê đã cho họ yên-nghỉ, thì chắc sau không còn nói về một ngày khác nữa. ⁹ Vậy thì còn lại một ngày yên-nghỉ cho dân Đức Chúa Trời. ¹⁰ Vì ai vào sự yên-nghỉ của Đức Chúa Trời, thì nghỉ công-việc mình, cũng như Đức Chúa Trời đã nghỉ công-việc của Ngài vậy.

¹¹ Vậy, chúng ta phải gắng sức vào sự yên-nghỉ đó, hầu cho không có một người nào trong chúng ta theo gương kẻ chẳng tin kia mà vấp-ngã. ¹² Vì lời của Đức Chúa Trời là lời sống và linh-nghiệm, sắc hơn gươm hai lưỡi, thấu vào đến đỗi chia hồn, linh, cốt, tủy, xem-xét tư-tưởng và ý-định trong lòng. ¹³ Chẳng có vật nào được giấu-kín trước mặt Chúa, nhưng thảy đều trần-trụi và lộ ra trước mắt Đấng mà chúng ta phải thưa lại.

¹⁴ Ấy vậy, vì chúng ta có thầy tế-lễ thượng-phẩm lớn đã trải qua các từng trời, tức là Đức Chúa Jêsus, Con Đức Chúa Trời, thì hãy bền giữ đạo chúng ta đã nhận tin. ¹⁵ Vì chúng ta không có thầy tế-lễ thượng-phẩm chẳng có thể cảm-thương sự yếu-đuối chúng ta, bèn có một thầy tế-lễ bị thử-thách trong mọi việc cũng như chúng ta, song chẳng phạm tội. ¹⁶ Vậy, chúng ta hãy vững lòng đến gần ngôi ơn-phước, hầu cho được thương-xót và tìm được ơn để giúp chúng ta trong thì-giờ có cần-dùng.

5 ¹ Phàm thầy tế-lễ thượng-phẩm, từ trong loài người chọn ra, thì vì loài người lập lên hầu việc Đức Chúa Trời, để dâng lễ-vật và hi-sinh vì tội-lỗi. ² Người đã bị vây trong sự yếu-đuối, nên có thể thương-xót những kẻ ngu-dốt sai-lầm. ³ Ấy bởi sự yếu-đuối đó mà người buộc phải vì tội-lỗi mình dâng của tế-lễ, cũng như vì tội-lỗi của dân-chúng.

⁴ Vả lại, không ai chiếm lấy chức trọng đó cho mình; phải được Đức Chúa Trời kêu-gọi như A-rôn ngày xưa. ⁵ Cũng một thể ấy, Đấng Christ không tự tôn mình làm thầy tế-lễ thượng-phẩm; nhưng tại Đấng đã phán cùng Ngài rằng:

⁶ Lại nơi khác có phán cùng Ngài rằng:

⁷ Khi Đấng Christ còn trong xác-thịt, thì đã kêu lớn tiếng khóc-lóc mà dâng những lời cầu-nguyện nài-xin cho Đấng có quyền cứu mình khỏi chết, và vì lòng nhơn-đức Ngài, nên được nhậm lời. ⁸ Dầu Ngài là Con, cũng đã học-tập vâng lời bởi những sự khốn-khổ mình đã chịu, ⁹ và sau khi đã được làm nên trọn-vẹn rồi, thì trở nên cội-rễ của sự cứu-rỗi đời đời cho kẻ vâng lời Ngài, ¹⁰ lại có Đức Chúa Trời xưng Ngài là thầy tế-lễ thượng-phẩm theo ban Mên-chi-xê-đéc.

¹¹ Về sự đó, chúng ta có nhiều đều nên nói, và khó cắt-nghĩa, vì anh em đã trở nên chậm hiểu. ¹² Đáng lẽ anh em đã làm thầy từ lâu rồi, nay còn cần người ta lấy những đều sơ-học của lời Đức Chúa Trời mà dạy anh em; anh em cần ăn sữa thay vì đồ-ăn đặc. ¹³ Vả, kẻ nào chỉ ăn sữa thôi, thì không hiểu đạo công-bình; vì còn là thơ-ấu. ¹⁴ Nhưng đồ-ăn đặc là để cho kẻ thành-nhơn, cho kẻ hay dụng tâm-tư luyện-tập mà phân-biệt đều lành và dữ.

6 ¹ Ấy vậy, chúng ta phải bỏ qua các đều sơ-học về Tin-lành của Đấng Christ, mà tấn-tới sự trọn-lành, chớ nên lập lại nền nữa, tức là: từ-bỏ các việc chết, tin Đức Chúa Trời, ² sự dạy về phép báp-têm, phép đặt tay, sự kẻ chết sống lại, sự phán-xét đời đời. ³ Ví bằng Đức Chúa Trời cho phép, thì chúng ta sẽ làm đều đó.

⁴ Vì chưng những kẻ đã được soi-sáng một lần, đã nếm sự ban-cho từ trên trời, dự phần về Đức Thánh-Linh, ⁵ nếm đạo lành Đức Chúa Trời, và quyền-phép của đời sau, ⁶ nếu lại vấp-ngã, thì không thể khiến họ lại ăn-năn nữa, vì họ đóng đinh Con Đức Chúa Trời trên thập-tự-giá cho mình một lần nữa, làm cho Ngài sỉ-nhục tỏ-tường. ⁷ Vả, một đám đất nhờ mưa đượm-nhuần mà sanh cây cỏ có ích cho người cày-cấy, thì đất đó hưởng phần phước lành của Đức Chúa Trời. ⁸ Nhưng đất nào chỉ sanh ra những cỏ-rạ, gai-gốc, thì bị bỏ, và hầu bị rủa, cuối-cùng phải bị đốt.

⁹ Hỡi những kẻ rất yếu-dấu, dẫu chúng ta nói vậy, vẫn còn đương trông-đợi những việc tốt hơn từ nơi anh em, là những việc đưa đến sự cứu-rỗi. ¹⁰ Đức Chúa Trời không phải là không công-bình mà bỏ quên công-việc và lòng yêu-thương của anh em đã tỏ ra vì danh Ngài, trong khi hầu việc các thánh-đồ và hiện nay đương còn hầu việc nữa. ¹¹ Nhưng chúng ta mong rằng mỗi người trong anh em tỏ lòng sốt-sắng như vậy, đặng giữ lòng đầy-dẫy sự trông-cậy cho đến cuối-cùng; ¹² đến nỗi anh em không trễ-nải, nhưng cứ học-đòi những kẻ bởi đức-tin và lòng nhịn-nhục mà được hưởng lời hứa.