VI. — Mấy lời khuyên và dạy
(Từ 12: 1 đến 15 : 13)
Sự dâng mình cho Đức Chúa Trời. — Một thân nhiều chi-thể
(Rô-ma) 12 1 Vậy, hỡi anh em, tôi lấy sự thương-xót của Đức Chúa Trời khuyên anh em dâng thân-thể mình làm của-lễ sống và thánh, đẹp lòng Đức Chúa Trời, ấy là sự thờ-phượng phải lẽ của anh em. 2 Đừng làm theo đời nầy, nhưng hãy biến-hóa bởi sự đổi mới của tâm-thần mình, để thử cho biết ý-muốn tốt-lành, đẹp lòng và trọn-vẹn của Đức Chúa Trời là thể nào.
3 Vậy, nhờ ơn đã ban cho tôi, tôi nói với mỗi người trong anh em chớ có tư-tưởng cao quá lẽ, nhưng phải có tâm-tình tầm-thường, y theo lượng đức-tin mà Đức Chúa Trời đã phú cho từng người. 4 Vả, như trong một thân chúng ta có nhiều chi-thể, và các chi-thể không làm một việc giống nhau, 5 thì cũng vậy, chúng ta là nhiều người mà hiệp nên một thân trong Đấng Christ, và hết thảy chúng ta đều là các phần chi-thể của nhau. 6 Vì chúng ta có các sự ban-cho khác nhau, tùy theo ơn đã ban cho chúng ta, ai được ban cho nói tiên-tri, hãy tập nói theo lượng đức-tin; 7 ai được gọi đến làm chức-vụ, hãy buộc mình vào chức-vụ; ai dạy-dỗ, hãy chăm mà dạy-dỗ; 8 ai gánh việc khuyên-bảo, hãy khuyên-bảo; ai bố-thí, hãy lấy lòng rộng-rãi mà bố-thí; ai cai-trị, hãy siêng-năng mà cai-trị; ai làm sự thương-xót, hãy lấy lòng vui mà làm.
Bổn-phận về sự yêu-thương
9 Lòng yêu-thương phải cho thành-thật. Hãy gớm sự dữ mà mến sự lành. 10 Hãy lấy lòng yêu-thương mềm-mại mà yêu nhau như anh em; hãy lấy lẽ kính-nhường nhau. 11 Hãy siêng-năng mà chớ làm biếng; phải có lòng sốt-sắng; phải hầu việc Chúa. 12 Hãy vui-mừng trong sự trông-cậy, nhịn-nhục trong sự hoạn-nạn, bền lòng mà cầu-nguyện. 13 Hãy cung-cấp sự cần-dùng cho các thánh-đồ; hãy ân-cần tiếp khách. 14 Hãy chúc phước cho kẻ bắt-bớ anh em; hãy chúc phước, chớ nguyền-rủa. 15 Hãy vui với kẻ vui, khóc với kẻ khóc. 16 Trong vòng anh em phải ở cho hiệp ý nhau; đừng ước-ao sự cao-sang, nhưng phải ưa-thích sự khiêm-nhượng. Chớ cho mình là khôn-ngoan.
17 Chớ lấy ác trả ác cho ai; phải chăm tìm đều thiện trước mặt mọi người. 18 Nếu có thể được, thì hãy hết sức mình mà hòa-thuận với mọi người. 19 Hỡi kẻ rất yêu-dấu của tôi ơi, chính mình chớ trả thù ai, nhưng hãy nhường cho cơn thạnh-nộ của Đức Chúa Trời; vì có chép lời Chúa phán rằng: Sự trả thù thuộc về ta, ta sẽ báo-ứng. 20 Vậy nếu kẻ thù mình có đói, hãy cho ăn; có khát, hãy cho uống; vì làm như vậy, khác nào mình lấy những than lửa đỏ mà chất trên đầu người. 21 Đừng để đều ác thắng mình, nhưng hãy lấy đều thiện thắng đều ác.
Về sự phục kẻ có quyền
13 1 Mọi người phải vâng-phục các đấng cầm quyền trên mình; vì chẳng có quyền nào mà không đến bởi Đức Chúa Trời, các quyền đều bởi Đức Chúa Trời chỉ-định. 2 Cho nên ai chống-cự quyền-phép, tức là đối-địch với mạng-lịnh Đức Chúa Trời đã lập; và những kẻ đối-địch thì chuốc lấy sự phán-xét vào mình. 3 Vả, các quan-quyền không phải để cho người làm lành sợ, mà để cho người làm dữ sợ. Ngươi muốn không sợ quyền-phép chăng? Hãy làm đều lành, sẽ được khen-thưởng; 4 vì quan-quyền là chức-việc của Đức Chúa Trời để làm ích cho ngươi. Song nếu ngươi làm ác, thì hãy sợ, vì người cầm gươm chẳng phải là vô cớ; người là chức-việc của Đức Chúa Trời để làm ra sự công-bình và phạt kẻ làm dữ. 5 Vậy nên cần phải vâng-phục, chẳng những vì sợ hình-phạt thôi, nhưng cũng vì cớ lương-tâm. 6 Ấy cũng bởi lẽ đó mà anh em nộp thuế, vì các quan-quyền là đầy-tớ của Đức Chúa Trời, hằng giữ việc ấy. 7 Phải trả cho mọi người đều mình đã mắc: nộp thuế cho kẻ mình phải nộp thuế; đóng-góp cho kẻ mình phải đóng-góp; sợ kẻ mình đáng sợ; kính kẻ mình đáng kính.
Lòng yêu-thương làm trọn luật-pháp
8 Đừng mắc nợ ai chi hết, chỉ mắc nợ về sự yêu-thương nhau mà thôi, vì ai yêu kẻ lân-cận mình ấy là đã làm trọn luật-pháp. 9 Vả, những điều-răn nầy: Ngươi chớ phạm tội tà-dâm, chớ giết người, chớ trộm-cướp, chớ tham-lam, và mọi điều-răn khác nữa, bất luận điều nào, đều tóm lại trong một lời nầy: Ngươi phải yêu kẻ lận-cận mình như mình. 10 Sự yêu-thương chẳng hề làm hại kẻ lân-cận; vậy yêu-thương là sự làm trọn luật-pháp.
Khuyên phải tỉnh-thức và tinh-sạch
11 Hãy ăn ở như vậy, vì biết thời-kỳ đương lúc chúng ta đây: giờ anh em từ ngủ thức dậy đã đến, bởi sự cứu hiện nay đã gần chúng ta hơn lúc chúng ta mới tin. 12 Đêm đã khuya, ngày gần đến; vậy chúng ta hãy lột bỏ những việc tối-tăm mà mặc lấy áo giáp sáng-láng. 13 Hãy bước đi cách hẳn-hoi như giữa ban ngày. Chớ nộp mình vào sự quá-độ và say-sưa, buông-tuồng và bậy-bạ, rầy-rà và ghen-ghét; 14 nhưng hãy mặc lấy Đức Chúa Jêsus-Christ, chớ chăm-nom về xác-thịt mà làm cho phỉ lòng dục nó.
Sự khoan-dung đối với kẻ kém đức-tin
14 1 Hãy bằng lòng tiếp lấy kẻ kém đức-tin, chớ cãi-lẫy về sự nghi-ngờ. 2 Người nầy tin có thể ăn được cả mọi thứ; người kia là kẻ yếu-đuối, chỉ ăn rau mà thôi. 3 Người ăn chớ khinh-dể kẻ không ăn; và người không ăn chớ xét-đoán kẻ ăn, vì Đức Chúa Trời đã tiếp lấy người. 4 Ngươi là ai mà dám xét-đoán tôi-tớ của kẻ khác? Nó đứng hay ngã, ấy là việc chủ nó; — song nó sẽ đứng, vì Chúa có quyền cho nó đứng vững-vàng. — 5 Người nầy tưởng ngày nầy hơn ngày khác, kẻ kia tưởng mọi ngày đều bằng nhau; ai nấy hãy tin chắc ở trí mình. 6 Kẻ giữ ngày là giữ vì Chúa; kẻ ăn là ăn vì Chúa, vì họ tạ ơn Đức Chúa Trời; kẻ chẳng ăn cũng chẳng ăn vì Chúa, họ cũng tạ ơn Đức Chúa Trời.
7 Vả, chẳng có người nào trong chúng ta vì chính mình mà sống, cũng chẳng có người nào trong chúng ta vì chính mình mà chết; 8 vì nếu chúng ta sống, là sống cho Chúa, và nếu chúng ta chết, là chết cho Chúa. Vậy nên chúng ta hoặc sống hoặc chết, đều thuộc về Chúa cả. 9 Đấng Christ đã chết và sống lại, ấy là để làm Chúa kẻ chết và kẻ sống. 10 Nhưng ngươi, sao xét-đoán anh em mình? Còn ngươi, sao khinh-dể anh em mình? Vì chúng ta hết thảy sẽ ứng-hầu trước tòa-án Đức Chúa Trời. 11 Bởi có chép rằng:
Chúa phán: Thật như ta hằng sống, mọi đầu gối sẽ quì trước mặt ta,
Và mọi lưỡi sẽ ngợi-khen Đức Chúa Trời.
12 Như vậy, mỗi người trong chúng ta sẽ khai-trình việc mình với Đức Chúa Trời.
Chớ xui ai vấp-phạm
13 Vậy chúng ta chớ xét-đoán nhau; nhưng thà nhứt-định đừng để hòn đá vấp chơn trước mặt anh em mình, và đừng làm dịp cho người sa-ngã. 14 Tôi biết và tin chắc trong Đức Chúa Jêsus rằng, chẳng có vật gì vốn là dơ-dáy; chỉn có ai tưởng vật nào là dơ-dáy, thì nó là dơ-dáy cho người ấy mà thôi. 15 Vả, nếu vì một thức ăn, ngươi làm cho anh em mình lo-buồn, thì ngươi chẳng còn cư-xử theo đức yêu-thương nữa. Chớ nhơn thức ăn làm hư-mất người mà Đấng Christ đã chịu chết cho. 16 Vậy chớ để sự lành mình trở nên có gièm-chê. 17 Vì nước Đức Chúa Trời chẳng tại sự ăn-uống, nhưng tại sự công-bình, bình-an, vui-vẻ bởi Đức Thánh-Linh vậy. 18 Ai dùng cách ấy mà hầu việc Đấng Christ, thì đẹp lòng Đức Chúa Trời và được người ta khen. 19 Vậy chúng ta hãy tìm cách làm nên hòa-thuận và làm gương sáng cho nhau.
20 Chớ vì một thức ăn mà hủy-hoại việc Đức Chúa Trời. Thật mọi vật là thanh-sạch; nhưng ăn lấy mà làm dịp cho kẻ khác vấp-phạm, thì là ác. 21 Đều thiện ấy là đừng ăn thịt, đừng uống rượu, và kiêng-cữ mọi sự chi làm dịp vấp-phạm cho anh em mình. 22 Ngươi có đức-tin chừng nào, hãy vì chính mình ngươi mà giữ lấy trước mặt Đức Chúa Trời. Phước thay cho kẻ không định tội cho mình trong sự mình đã ưng! 23 Nhưng ai có lòng nghi-ngại về thức ăn nào, thì bị định tội rồi, vì chẳng bởi đức-tin mà làm; vả, phàm làm đều chi không bởi đức-tin thì đều đó là tội-lỗi.
Người mạnh kẻ yếu phải hòa-hiệp nhau
15 1 Vậy chúng ta là kẻ mạnh, phải gánh-vác sự yếu-đuối cho những kẻ kém-sức, chớ làm cho đẹp lòng mình. 2 Mỗi người trong chúng ta nên làm đẹp lòng kẻ lân-cận mình, đặng làm đều ích và nên gương tốt. 3 Vì Đấng Christ cũng không làm cho đẹp lòng mình, như có chép rằng: Lời của những kẻ nguyền-rủa Chúa đã đổ trên mình tôi. 4 Vả, mọi sự đã chép từ xưa đều để dạy-dỗ chúng ta, hầu cho bởi sự nhịn-nhục và sự yên-ủi của Kinh-thánh dạy mà chúng ta được sự trông-cậy. 5 Xin Đức Chúa Trời hay nhịn-nhục và yên-ủi ban cho anh em được đồng lòng ở với nhau theo Đức Chúa Jêsus-Christ; 6 để anh em lấy một lòng một miệng mà ngợi-khen Đức Chúa Trời, là Cha của Đức Chúa Jêsus-Christ chúng ta.
7 Vậy thì, anh em hãy tiếp lấy nhau, cũng như Đấng Christ đã tiếp anh em, để Đức Chúa Trời được vinh-hiển. 8 Vả, tôi nói rằng Đức Chúa Jêsus-Christ đã làm chức-vụ mình nơi người chịu cắt-bì, đặng tỏ-bày sự thành-tín của Đức Chúa Trời, và làm quả-quyết lời hứa cùng các tổ-phụ chúng ta, 9 lại khiến dân ngoại khen-ngợi Đức Chúa Trời vì sự thương-xót của Ngài, như có chép rằng:
Bởi đó tôi sẽ ngợi-khen Chúa giữa các dân ngoại,
Và ca-tụng danh Ngài.
10 Lại có chép rằng:
Hỡi dân ngoại, hãy đồng vui cùng dân Chúa.
11 Lại rằng:
Hỡi hết thảy dân ngoại,
Hãy khen-ngợi Chúa, muôn dân nên ngợi-khen Ngài!
12 Ê-sai cũng nói rằng:
Từ cội-rễ Gie-sê
Sẽ nứt lên cái chồi cai-trị dân ngoại,
Dân ngoại sẽ trông-cậy chồi ấy.
13 Vậy xin Đức Chúa Trời của sự trông-cậy, làm cho anh em đầy-dẫy mọi đều vui-vẻ và mọi đều bình-an trong đức-tin, hầu cho anh em nhờ quyền-phép Đức Thánh-Linh được dư-dật sự trông-cậy!
VII. — Kết-luận của bức thơ; lời dặn-dò và chào-thăm
(Từ 15 : 14 đến 16 : 27)
Chức-vụ của Phao-lô
14 Hỡi anh em, về phần anh em, tôi cũng tin chắc rằng anh em có đầy lòng nhơn-từ, đủ đều thông-biết trọn-vẹn, lại có tài khuyên-bảo nhau. 15 Nếu tôi đã lấy lòng thật dạn-dĩ mà viết thơ nói đều nầy đều kia với anh em, ấy là để nhắc lại cho anh em nhớ, bởi ơn Đức Chúa Trời đã làm cho tôi 16 nên chức-việc của Đức Chúa Jêsus-Christ giữa dân ngoại, làm chức tế-lễ của Tin-lành Đức Chúa Trời, hầu cho dân ngoại được làm của-lễ vừa ý Chúa, và nên thánh bởi Đức Thánh-Linh.
17 Vậy tôi có cớ khoe mình trong Đức Chúa Jêsus-Christ về đều hầu việc Đức Chúa Trời. 18 Vì tôi chẳng dám nói những sự khác hơn sự mà Đấng Christ cậy tôi làm ra để khiến dân ngoại vâng-phục Ngài, bởi lời nói và bởi việc làm, 19 bởi quyền-phép của dấu kỳ phép lạ, bởi quyền-phép của Thánh-Linh Đức Chúa Trời. Ấy là từ thành Giê-ru-sa-lem và các miền xung-quanh cho đến xứ I-ly-ri, tôi đã đem đạo Tin-lành của Đấng Christ đi khắp chốn. 20 Nhưng tôi lấy làm vinh mà rao Tin-lành ở nơi nào danh Đấng Christ chưa được truyền ra, để cho khỏi lập lên trên nền người khác, 21 như có chép rằng:
Những kẻ chưa được tin báo về Ngài thì sẽ thấy Ngài,
Những kẻ chưa nghe nói về Ngài thì sẽ biết Ngài.
Sự tính trước về sự đi đường của Phao-lô
22 Ấy cũng là đều đã nhiều lần ngăn-trở tôi đi đến thăm anh em. 23 Nhưng bây giờ chẳng còn có chi cầm-buộc tôi lại trong các miền nầy nữa; vả lại, đã mấy năm nay, tôi rất ước-ao đến cùng anh em; 24 vậy nếu tôi có thể đi xứ Y-pha-nho được, thì mong rằng sẽ tiện đàng ghé thăm anh em; sau khi được chút thỏa lòng ở với anh em rồi, thì nhờ anh em sai đưa tôi qua xứ ấy.
25 Nay tôi qua thành Giê-ru-sa-lem đặng giúp việc các thánh-đồ. 26 Vì người xứ Ma-xê-đoan và xứ A-chai vui lòng quyên tiền để giúp những thánh-đồ ở thành Giê-ru-sa-lem đang nghèo-túng. 27 Họ vui lòng làm sự đó, và cũng mắc nợ các người đó nữa; vì nếu người ngoại đã có phần về của-cải thiêng-liêng người Giu-đa, thì cũng phải lấy của-cải thuộc về phần đời mà giúp cho người Giu-đa. 28 Vậy khi tôi làm xong việc ấy, và giao quả phước nầy cho họ rồi, tôi sẽ ghé nơi anh em đặng đi đến xứ Y-pha-nho. 29 Tôi biết khi tôi sang với anh em, thì sẽ đem ơn phước dồi-dào của Đấng Christ cùng đến.
30 Vậy, hỡi anh em, nhờ Đức Chúa Jêsus-Christ chúng ta, và nhờ sự yêu-thương sanh bởi Đức Thánh-Linh, tôi khuyên anh em phải cùng tôi chiến-đấu trong những lời cầu-nguyện mà anh em vì tôi trình cùng Đức Chúa Trời, 31 hầu để tôi được thoát khỏi những người chẳng tin trong xứ Giu-đê, và của làm phước mà tôi đem qua thành Giê-ru-sa-lem sẽ được các thánh-đồ vui lòng nhậm lấy. 32 Bấy giờ tôi có thể vui-mừng đi đến anh em, và nếu vừa ý Đức Chúa Trời, cũng nếm mùi an-nghỉ với anh em nữa. 33 Nguyền xin Đức Chúa Trời bình-an ở với anh em hết thảy! A-men.
Phao-lô gởi-gắm bà chấp-sự Phê-bê
16 1 Tôi gởi-gắm Phê-bê, người chị em chúng ta cho anh em, người làm nữ chấp-sự của Hội-thánh Xen-cơ-rê. 2 Hãy ân-cần tiếp-rước người trong Chúa chúng ta, một cách xứng-đáng với thánh-đồ, và hãy giúp-đỡ người trong mọi dịp mà người sẽ cần đến anh em; vì chính người đã giúp nhiều kẻ, và cũng giúp tôi nữa.
Lời chào-thăm
3 Hãy chào Bê-rít-sin và A-qui-la, kẻ cùng làm việc với tôi trong Đức Chúa Jêsus-Christ, 4 là hai người liều chết để cứu sự sống tôi; ấy chẳng những một mình tôi tạ ơn hai người, nhưng cả các Hội-thánh của dân ngoại nữa. 5 Cũng hãy chào Hội-thánh nhóm tại nhà hai người.
Hãy chào Ê-bai-nết, là người rất thiết với tôi, và đã nên trái đầu mùa trong xứ A-si cho Đấng Christ. 6 Hãy chào Ma-ri, là người có nhiều công-khó vì anh em. 7 Hãy chào An-trô-ni-cơ và Giu-ni-a, tức là bà-con và bạn đồng-tù với tôi, là hai người có danh-vọng trong các sứ-đồ và thuộc về Đấng Christ trước tôi vậy. 8 Hãy chào Am-li-a, người rất yêu-dấu của tôi trong Chúa. 9 Hãy chào U-rơ-banh, bạn cùng làm việc với tôi trong Đấng Christ, và Ếch-ta-chy, là kẻ rất thiết với tôi. 10 Hãy chào A-be-lơ, người được tiếp-nạp trong Đấng Christ. Hãy chào các người ở nhà A-rích-tô-bu. 11 Hãy chào Hê-rô-đi-ôn, là bà-con tôi. Hãy chào các người ở nhà Nạt-xít, là những kẻ ở trong Chúa. 12 Hãy chào Try-phe-nơ và Try-phô-sơ, là hai người làm việc cho Chúa. Hãy chào Bẹt-si-đơ, người rất thân với tôi, và đã làm việc nhiều cho Chúa. 13 Hãy chào Ru-phu, người được chọn của Chúa, và chào mẹ người, cũng là mẹ tôi. 14 Hãy chào A-sin-cơ-rích, Phơ-lê-gôn, Hẹt-me, Ba-trô-ba, Hẹt-ma, và các anh em ở với họ. 15 Hãy chào Phi-lô-lô-gơ và Giu-li, Nê-rê và chị người, Ô-lim, và hết thảy các thánh-đồ ở với họ. 16 Anh em hãy lấy cái hôn thánh mà chào nhau. Hết thảy các Hội-thánh của Đấng Christ chào anh em.
Kẻ xui lập bè-đảng
17 Hỡi anh em, tôi khuyên anh em coi chừng những kẻ gây nên bè-đảng và làm gương xấu, nghịch cùng sự dạy-dỗ mà anh em đã nhận. Phải tránh xa họ đi. 18 Vì những kẻ đó chẳng hầu việc Đấng Christ, Chúa chúng ta, song hầu việc cái bụng họ, và lấy những lời ngọt-ngào dua-nịnh dỗ-dành lòng kẻ thật-thà. 19 Sự anh em vâng-phục thì ai ai cũng biết rồi, vậy tôi vì anh em vui-mừng, mong rằng anh em khôn-ngoan về đều lành, và thanh-sạch đối với đều dữ. 20 Đức Chúa Trời bình-an sẽ kíp giày-đạp quỉ Sa-tan dưới chơn anh em. Nguyền xin ân-điển của Đức Chúa Jêsus chúng ta ở cùng anh em!
Lời chào-thăm của các bạn Phao-lô
21 Ti-mô-thê, kẻ cùng làm việc với tôi chào anh em, Lu-si-út, Gia-sôn và Sô-xi-ba-tê, là bà-con tôi cũng vậy. 22 Tôi là Tẹt-tiu, người chép bức thơ nầy, chào-thăm anh em trong Chúa. 23 Gai-út là người tiếp-đãi tôi cùng tiếp-đãi cả Hội-thánh, chào anh em. 24 Ê-rát, quan kho-bạc thành-phố, và Qua-rơ-tu, người anh em chúng ta, cũng chào anh em nữa.
Lời tạ ơn
25 Ngợi-khen Đấng có quyền làm cho vững chí anh em theo Tin-lành của tôi và lời giảng Đức Chúa Jêsus-Christ, theo sự tỏ ra về lẽ mầu-nhiệm, là lẽ đã giấu kín từ mọi đời trước, 26 mà bây giờ được bày ra, và theo lịnh Đức Chúa Trời hằng sống, bởi các sách tiên-tri, bày ra cho mọi dân đều biết, đặng đem họ đến sự vâng-phục của đức-tin, — 27 nhơn Đức Chúa Jêsus-Christ, nguyền xin vinh-hiển về nơi Đức Chúa Trời khôn-ngoan có một, đời đời vô-cùng! A-men.