Đa-ni-ên – Tù binh trung tín

Trong khi Giê-rê-mi đang gặp vấn đề với Giê-hô-gia-kim, một số tù binh ở Ba-by-lôn đang được chọn lọc để phục vụ trong triều đình của vua. Các yêu cầu cho việc tuyển chọn này là bất thường khắt khe, và được chọn sẽ được coi là một vinh dự ngay cả trong hoàn cảnh bình thường. Trong số những người được chọn có một chàng trai trẻ tên Đa-ni-ên, người khiến mình nổi bật bằng cách từ chối ăn thức ăn hoặc uống rượu từ bàn ăn hoàng gia của Nê-bu-cát-nết-sa. Vì hành động đức tin này, Đa-ni-ên và ba người khác cùng với anh được Chúa ban phước một cách đặc biệt. Sau ba năm huấn luyện đặc biệt, họ gia nhập vào phục vụ vua và được thấy là xuất sắc trong việc hiểu biết bất cứ khi nào Nê-bu-cát-nết-sa hỏi họ.

TIỂU-DẪN

1 ¹ Năm thứ ba về đời Giê-hô-gia-kim, vua Giu-đa, thì Nê-bu-cát-nết-sa, vua Ba-by-lôn, đến thành Giê-ru-sa-lem và vây lấy. ² Chúa phó Giê-hô-gia-kim, vua Giu-đa, và một phần khí-mạnh của nhà Đức Chúa Trời vào tay người. Nê-bu-cát-nết-sa đem khí-mạnh ấy về đất Si-nê-a, vào nhà của thần mình, và để trong kho của thần mình.

³ Vua truyền cho Át-bê-na, là người làm đầu các hoạn-quan mình, lấy trong con-cái Y-sơ-ra-ên, trong dòng vua, và trong hàng quan sang, mà đem đến ⁴ mấy kẻ trai trẻ không có tật-nguyền, mặt-mày xinh-tốt, tập mọi sự khôn-ngoan, biết cách-trí, đủ sự thông-hiểu khoa-học, có thể đứng chầu trong cung vua, và dạy cho học-thức và tiếng của người Canh-đê. ⁵ Vua định mỗi ngày ban cho họ một phần đồ ngon vua ăn và rượu vua uống, hầu cho khi đã nuôi họ như vậy ba năm rồi, thì họ sẽ đứng chầu trước mặt vua. ⁶ Trong bọn đó có Đa-ni-ên, Ha-na-nia, Mi-sa-ên và A-xa-ria là thuộc về con-cái Giu-đa. ⁷ Người làm đầu hoạn-quan đặt tên cho họ: cho Đa-ni-ên tên Bên-tơ-xát-sa; cho Ha-na-nia tên Sa-đơ-rắc; cho Mi-sa-ên tên Mê-sác; và cho A-xa-ria tên A-bết-Nê-gô.

⁸ Vả, Đa-ni-ên quyết-định trong lòng rằng không chịu ô-uế bởi đồ ngon vua ăn và rượu vua uống, nên cầu-xin người làm đầu hoạn-quan để đừng bắt mình phải tự làm ô-uế. ⁹ Đức Chúa Trời khiến Đa-ni-ên được ơn và thương-xót trước mặt người làm đầu hoạn-quan. ¹⁰ Người làm đầu hoạn-quan bảo Đa-ni-ên rằng: Ta sợ vua, là chủ ta, đã chỉ-định đồ ăn đồ uống của các ngươi. Lẽ nào vua sẽ thấy mặt-mày các ngươi tiều-tụy hơn những kẻ trai trẻ khác đồng tuổi với các ngươi, và các ngươi nộp đầu ta cho vua sao? ¹¹ Đa-ni-ên bèn nói với Ham-mên-xa mà người làm đầu hoạn-quan đã khiến coi-sóc Đa-ni-ên, Ha-na-nia, Mi-sa-ên và A-xa-ria, rằng: ¹² Tôi xin ông hãy thử những kẻ tôi-tớ ông trong mười ngày, cho chúng tôi chỉ ăn rau uống nước. ¹³ Sau đó, sẽ nhìn nét mặt chúng tôi với nét mặt những kẻ trai trẻ ăn đồ-ăn ngon của vua; rồi ông sẽ làm cho những kẻ tôi-tớ ông theo như đều ông đã thấy.

¹⁴ Ham-mên-xa nhậm lời họ xin, và thử họ trong mười ngày. ¹⁵ Mười ngày ấy qua rồi, thấy mặt họ lại có vẻ xinh-tươi đầy-đặn hơn mọi kẻ trai trẻ khác đã ăn đồ ngon vua ăn. ¹⁶ Vậy, Ham-mên-xa cất phần đồ-ăn ngon và rượu của họ, và cho họ ăn rau.

¹⁷ Vả, Đức Chúa Trời ban cho bốn người trai trẻ đó được thông-biết tỏ-sáng trong mọi thứ học-thức và sự khôn-ngoan. Đa-ni-ên cũng biết được mọi sự hiện-thấy và chiêm-bao. ¹⁸ Đến kỳ vua định để đem họ đến, thì người làm đầu hoạn-quan dắt họ đến trước mặt Nê-bu-cát-nết-sa. ¹⁹ Vua nói chuyện cùng họ; và trong hết thảy bọn họ, không thấy ai bằng Đa-ni-ên, Ha-na-nia, Mi-sa-ên, và A-xa-ria; vậy họ được đứng chầu trước mặt vua. ²⁰ Vả, khi vua hỏi họ những câu hỏi về mọi sự khôn-ngoan sáng-suốt, thì thấy họ giỏi hơn gấp mười những đồng-bóng và thuật-sĩ trong cả nước mình. 

Giấc mơ của Nê-bu-cát-nết-sa

Rõ ràng là không lâu sau khi anh vào phục vụ vua, Đa-ni-ên được nâng lên vị trí cao trong cung điện của Nê-bu-cát-nết-sa như là kết quả của việc xác định và giải thích một giấc mơ. (Sự kiện này được cho là diễn ra trong năm thứ hai của triều đại Nê-bu-cát-nết-sa, nhưng rõ ràng phải là trong năm thứ hai của triều đại độc lập của ông sau thời gian chia sẻ quyền lực với cha già của mình, Na-bô-pô-lát-sa.) Các nhà khôn ngoan của Nê-bu-cát-nết-sa sẵn sàng giải thích giấc mơ nếu chỉ vua tiết lộ nó trước. Nhưng Nê-bu-cát-nết-sa thông minh hơn thế, vì vậy ông yêu cầu giấc mơ phải được lặp lại cho ông trước. Khi Đa-ni-ên biết về giấc mơ, ông nắm lấy cơ hội để tôn vinh Chúa, và tình nguyện nói với vua về giấc mơ và ý nghĩa của nó.

Giấc mơ là về một pho tượng làm bằng các kim loại khác nhau – vàng, bạc, đồng, và sắt – và về một hòn đá phá vỡ pho tượng. Việc giải thích của Đa-ni-ên qua sự mặc khải của Chúa là sẽ có một sự kế thừa của bốn vương quốc trước khi sự đến của một vương quốc vĩnh cửu. Lịch sử sau này sẽ tiết lộ rằng trong biểu tượng của pho tượng, tham chiếu có thể đang được tạo ra đến chính đế quốc của Nê-bu-cát-nết-sa – đế quốc Ba-by-lôn, sau đó là đế quốc Mê-đô-Ba Tư, tiếp theo là đế quốc Hy Lạp, và cuối cùng là đế quốc La Mã (Đông và Tây) trong thời gian mà vương quốc của Đấng Mê-si sẽ bắt đầu.

Đây là lời kể về sự tiên tri tuyệt vời này về các sự kiện sẽ diễn ra trong nhiều thế kỷ tới.

2 ¹ Trong năm thứ hai đời vua Nê-bu-cát-nết-sa, vua thấy chiêm-bao, thì trong lòng bối-rối và mất giấc ngủ. ² Vậy, vua truyền đòi các đồng-bóng, thuật-sĩ, thầy bói, và người Canh-đê để cắt nghĩa chiêm-bao cho vua. Họ bèn đến chầu trước mặt vua. ³ Vua nói cùng họ rằng: Ta đã thấy một chiêm-bao; và lòng ta bối-rối, muốn biết chiêm-bao đó. ⁴ Những người Canh-đê nói cùng vua bằng tiếng A-ram rằng: Tâu vua, chúc vua sống đời đời! Xin thuật chiêm-bao cho những kẻ tôi-tớ vua, và chúng tôi sẽ giải nghĩa.

⁵ Vua trả lời cho những người Canh-đê rằng: Sự ấy đã ra khỏi ta. Nếu các ngươi không nói cho ta biết chiêm-bao đó thể nào và lời giải nó làm sao, thì các ngươi sẽ bị phân thây, nhà các ngươi sẽ trở nên đống phân. ⁶ Nhưng nếu các ngươi tỏ chiêm-bao và lời giải nó cho ta, thì các ngươi sẽ được lễ-vật, phần thưởng, và vinh-hiển lớn từ nơi ta. Các ngươi hãy tỏ cho ta chiêm-bao đó và lời giải nó thế nào. ⁷ Họ lại tâu lần thứ hai rằng: Xin vua kể chiêm-bao cho những kẻ tôi-tớ vua, và chúng tôi sẽ cắt nghĩa. ⁸ Vua rằng: Ta biết chắc các ngươi tìm cách để huỡn thì-giờ, vì các ngươi thấy sự ấy đã ra khỏi ta. ⁹ Nhưng, nếu các ngươi không tỏ cho ta biết chiêm-bao, thì cũng chỉ có một luật cho các ngươi; vì các ngươi đã điều-đình với nhau đem những lời giả-dối bậy-bạ nói cùng ta, cho đến ngày-giờ sẽ thay-đổi. Vậy, hãy nói chiêm-bao cho ta, và ta sẽ biết rằng các ngươi có thể giải nghĩa được.

¹⁰ Những người Canh-đê tâu lại cùng vua rằng: Chẳng có người nào trên đất nầy có thể tỏ ra việc của vua; vì chẳng có vua nào, chúa nào, người cai-trị nào đem việc như thế hỏi đồng-bóng, thuật-sĩ, hay người Canh-đê nào. ¹¹ Vì sự vua đòi là hiếm có, và không ai có thể tỏ cho vua được, chỉ có các vì thần không ở với loài xác-thịt.

¹² Vậy nên vua phát tức mình và giận-dữ lắm, bèn truyền mạng-lịnh giết chết hết những bác-sĩ của Ba-by-lôn. ¹³ Vậy mạng-lịnh đó đã truyền ra; người ta hầu đem giết hết thảy những bác-sĩ, lại tìm Đa-ni-ên cùng đồng bạn người để giết. ¹⁴ Bấy giờ Đa-ni-ên lấy sự khôn-ngoan trí-thức mà nói với A-ri-ốc, quản thị-vệ của vua, đã đi ra đặng giết những bác-sĩ của Ba-by-lôn. ¹⁵ Người cất tiếng nói cùng A-ri-ốc, quản thị-vệ của vua, rằng: Sao lại có mạng-lịnh nghiêm cấp dường ấy ra từ vua? A-ri-ốc bèn kể chuyện cho Đa-ni-ên rõ. ¹⁶ Tức thì Đa-ni-ên vào, xin vua cho mình một hạn nữa, hầu có thể giải nghĩa điềm chiêm-bao đó cho vua.

¹⁷ Đoạn, Đa-ni-ên trở về nhà, và tỏ sự ấy cho các bạn mình là Ha-na-nia, Mi-sa-ên và A-xa-ria. ¹⁸ Người xin họ cầu Đức Chúa Trời ở trên trời dủ lòng thương-xót họ về sự kín-nhiệm nầy, hầu cho Đa-ni-ên và đồng-bạn mình khỏi phải chết với những bác-sĩ khác của Ba-by-lôn.

¹⁹ Vậy sự kín-nhiệm được tỏ ra cho Đa-ni-ên trong sự hiện-thấy ban đêm; Đa-ni-ên bèn ngợi-khen Chúa trên trời. ²⁰ Đoạn, Đa-ni-ên cất tiếng nói rằng: Ngợi-khen danh Đức Chúa Trời đời đời vô-cùng! vì sự khôn-ngoan và quyền-năng đều thuộc về Ngài. ²¹ Chính Ngài thay-đổi thì-giờ và mùa, bỏ và lập các vua; ban sự khôn-ngoan cho kẻ khôn-ngoan, và sự thông-biết cho kẻ tỏ-sáng. ²² Chính Ngài tỏ ra những sự sâu-xa kín-nhiệm; Ngài biết những sự ở trong tối-tăm, và sự sáng ở với Ngài. ²³ Hỡi Đức Chúa Trời của tổ-phụ tôi! Tôi cảm ơn và ngợi-khen Ngài, vì Ngài đã ban cho tôi sự khôn-ngoan và quyền-phép, và bây giờ Ngài đã khiến tôi biết đều chúng tôi cầu-hỏi Ngài, mà tỏ cho chúng tôi biết việc của vua.

²⁴ Vậy nên Đa-ni-ên đến nhà A-ri-ốc, là người vua đã truyền cho diệt những bác-sĩ của Ba-by-lôn; và nói cùng người như vầy: Đừng diệt những bác-sĩ của Ba-by-lôn; nhưng hãy đưa tôi vào trước mặt vua, thì tôi sẽ giải nghĩa điềm chiêm-bao cho vua. ²⁵ Bấy giờ A-ri-ốc vội-vàng dẫn Đa-ni-ên đến trước mặt vua, và tâu cùng vua như vầy: Tôi đã tìm thấy một người trong những con-cái Giu-đa bị bắt làm phu-tù, người ấy sẽ cho vua biết sự giải nghĩa đó.

²⁶ Vua cất tiếng nói cùng Đa-ni-ên, mà người ta vẫn gọi là Bên-tơ-xát-sa, rằng: Quả thật rằng ngươi có thể tỏ cho ta biết điềm chiêm-bao ta đã thấy, và lời giải nó chăng? ²⁷ Đa-ni-ên ở trước mặt vua trả lời rằng: Sự kín-nhiệm mà vua đã đòi, thì những bác-sĩ, thuật-sĩ, đồng-bóng, thầy bói đều không có thể tỏ cho vua được. ²⁸ Nhưng có một Đức Chúa Trời ở trên trời tỏ ra những đều kín-nhiệm; và đã cho vua Nê-bu-cát-nết-sa biết đều sẽ tới trong những ngày sau-rốt. Vậy, chiêm-bao của vua và các sự hiện-thấy của đầu vua đã thấy trên giường mình là như vầy:

²⁹ Hỡi vua, khi vua nằm trên giường, có những tư-tưởng về sự xảy đến sau nầy, thì Đấng hay tỏ sự kín-nhiệm đã cho vua biết sự sẽ xảy đến. ³⁰ Về phần tôi, sự kín-nhiệm đó đã tỏ ra cho tôi, không phải vì tôi có sự khôn-ngoan gì hơn người nào sống; nhưng để được giải nghĩa cho vua hiểu, và cho vua biết những ý-tưởng trong lòng mình.

³¹ Hỡi vua, vua nhìn-xem, và nầy, có một pho tượng lớn. Pho tượng đó to-lớn và rực-rỡ lạ thường; đứng trước mặt vua, và hình-dạng dữ-tợn. ³² Đầu pho tượng nầy bằng vàng ròng; ngực và cánh tay bằng bạc; bụng và vế bằng đồng; ³³ ống chơn bằng sắt; và bàn chơn thì một phần bằng sắt một phần bằng đất sét. ³⁴ Vua nhìn pho tượng cho đến khi có một hòn đá chẳng phải bởi tay đục ra, đến đập vào bàn chơn bằng sắt và đất sét của tượng, và làm cho tan-nát. ³⁵ Bấy giờ sắt, đất sét, đồng, bạc, và vàng đều cùng nhau tan-nát cả; trở nên như rơm-rác bay trên sân đạp lúa mùa hạ, phải gió đùa đi, chảng tìm nơi nào cho chúng nó; nhưng hòn đã đập vào pho tượng thì hóa ra một hòn núi lớn và đầy khắp đất.

³⁶ Đó là điềm chiêm-bao. Bây giờ chúng tôi sẽ giải nghĩa ra trước mặt vua. ³⁷ Hỡi vua, vua là vua các vua, vì Chúa trên trời đã ban nước, quyền, sức-mạnh, và sự vinh-hiển cho vua. ³⁸ Ngài đã trao trong tay vua những con-cái loài người, những thú đồng và chim trời, dầu chúng nó ở nơi nào, Ngài cũng đã làm cho vua được cai-trị hết thảy; vậy vua là cái đầu bằng vàng. ³⁹ Nhưng sau vua, sẽ dấy lên một nước khác, kém nước của vua; rồi một nước thứ ba, tức là đồng, sẽ cai-quản khắp đất. ⁴⁰ Lại có một nước thứ tư mạnh như sắt; vì sắt hay đập vỡ và bắt phục mọi vật, thì nước ấy cũng sẽ đập vỡ và nghiền nát như là sắt vậy. ⁴¹ Còn như vua đã thấy bàn chơn và ngón chơn nửa bằng đất sét nửa bằng sắt, ấy là một nước sẽ phải phân-chia ra; nhưng trong nước đó sẽ có sức-mạnh của sắt, theo như vua đã thấy sắt lộn với đất sét. ⁴² Những ngón chơn nửa sắt nửa đất sét, nước đó cũng nửa mạnh nửa giòn. ⁴³ Vua đã thấy sắt lộn với đất sét, ấy là chúng nó lộn nhau bởi giống loài người; song không dính cùng nhau, cũng như sắt không ăn với đất sét. ⁴⁴ Trong đời các vua nầy, Chúa trên trời sẽ dựng nên một nước không bao giờ bị hủy-diệt, quyền nước ấy không bao giờ để cho một dân-tộc khác; song nó sẽ đánh tan và hủy-diệt hết các nước trước kia, mà mình thì đứng đời đời; ⁴⁵ theo như vua đã xem-thấy hòn đá đục ra từ núi, chẳng phải bởi tay, đã đập vỡ sắt, đồng, đất sét, bạc, và vàng. Đức Chúa Trời lớn đã cho vua biết sự sau nầy sẽ đến. Điềm chiêm-bao nầy là thật, và lời giải nó là chắc-chắn.

⁴⁶ Bấy giờ vua Nê-bu-cát-nết-sa sấp mặt xuống, lạy Đa-ni-ên, và truyền dâng lễ-vật cùng đồ thơm cho người. ⁴⁷ Đoạn, vua cất tiếng nói cùng Đa-ni-ên rằng: Quả thật, Đức Chúa Trời các ngươi là Đức Chúa Trời của các thần, và là Chúa của các vua; chính Ngài là Đấng tỏ ra những sự kín-nhiệm, vì ngươi đã có thể tỏ ra sự kín-nhiệm nầy. ⁴⁸ Vua bèn tôn Đa-ni-ên lên sang-trọng và ban cho người nhiều lễ-vật trọng. Vua lập người cai-trị cả tỉnh Ba-by-lôn, và làm đầu các quan cai những bác-sĩ của Ba-by-lôn. ⁴⁹ Đa-ni-ên cầu-xin vua, thì vua lập Sa-đơ-rắc, Mê-sác và A-bết-Nê-gô cùng cai-trị tỉnh Ba-by-lôn, còn Đa-ni-ên thì chầu nơi cửa vua.

Nê-bu-cát-nết-sa thất vọng, nhưng ông vẫn chưa phải là một tín đồ hoàn toàn của Chúa thật. Ông cũng sẽ không từ bỏ việc áp bức dân tộc của Đa-ni-ên. Hơn nữa, rõ ràng là vị trí cao của Đa-ni-ên ở Ba-by-lôn cho phép anh nói cẩn thận thay mặt cho đồng bào của mình, bởi vì ghi chép lịch sử bây giờ phản ánh các cuộc trục xuất tiếp theo từ Giu-đa đến Ba-by-lôn.